حاج ملا هادي السبزواري
8
شرح مثنوى
( ( 8 ) ) مدح تعريف است و تخريق حجاب * فارغ است از مدح و تعريف آفتاب ن 820 9 - ك 279 4 تخريق : دريدن . و به حاء مهمله ، سوزانيدن . ( ( 9 ) ) مادح خورشيد مداح خود است * كه دو چشمم روشن و نامرمد است ن 820 10 - ك 279 5 نامرمد : نيست محل رمد و درد چشم . ( ( 10 ) ) ذمّ خورشيد جهان ذمّ خود است * كه دو چشمم كور و تاريك و بد است ن 820 11 - ك 279 5 ذمّ خود است : چه آن خورشيد مذموم تو و انسان كامل متصور تو آفريده و تراشيدهء آزر خيال بت تراش تست و نقش خود و نفس خود را مذمت مىكنى . ( ( 12 ) ) تاندش پوشيد هيچ از ديده ها * وز طراوت دادن پوسيدهها ؟ ن 820 13 - ك 279 6 پوسيدهها : در جناس مثل خلق است . ( ( 14 ) ) هر كسى كو حاسد كيهان بود * آن حسد كو مرگ جاويدان بود ن 820 15 - ك 279 7 كيهان : به فتح اوّل ، جهان . و اينجا مخفف كيهان خديو باشد . يا از باب ذكر لازم و ارادهء ملزوم باشد كه حاسد شاه جهان و مهر جهان و حاسد جهان و جهانيان است و حاسد خود نيز هست . ( ( 17 ) ) اِنَّ شَيئاً كُلُّه لا يُدرَكُ * اِعلَمُوا أَن كُلُّه لا يُترَكُ ن 820 18 - ك 279 9 اعلموا ان : مخفّفه از مثقّله است . و كلام اقتباس است از حديث : « ما لا يُدرَكُ كُلُّه لا يُترَكُ كُلُّه » ، ( 1 ) و مضمون حديث ديگر است كه : « اَلمَيسُورُ لا يَسقُطُ بِالمَعسُورِ » ( 2 ) الى غير ذلك من الأَحاديث . ( 3 )
--> ( 1 ) - عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 58 ، با اندكى اختلاف . . ( 2 ) عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 58 ، با اندكى اختلاف . . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 2 ، ص 250 ، ذيل آيهء 101 سورهء مائده - التفسير الكبير فخر رازى ، ج 12 ، ص 106 - انوار التنزيل قاضى بيضاوى ، ج 1 ، ص 294 .